Izveštavanje Politike o krizi na Kosovu 1985–1989.
Marinković Mila, III razred, Peta beogradska gimnazija
Mentor:
Žarković Petar, Institut za filozofiju i društvenu teoriju
Ovaj rad analizira izveštavanje dnevnog lista Politika o političkoj i društvenoj krizi na Kosovu u periodu od 1985. 1989. godine sa fokusom na promene u učestalosti i sadržaju izveštavanja pre i posle Osme sednice Centralnog komiteta Saveza komunista Srbije. Istraživanje obuhvata 2014 članaka objavljenih u 1499 izdanja ovog lista, koji se sagledavaju primenom metode analize sadržaja. Rezultati pokazuju naglo povećanje broja tekstova o Kosovu nakon dolaska Slobodana Miloševića na čelo SK Srbije, uz jasnu radikalizaciju retorike. Analiza šest tematskih celina – nacionalizam, kontrarevolucionarno delovanje, iseljavanje Srba i Crnogoraca, rad pravosudnih organa i milicije, natalitet kod Albanaca i položaj srpskohrvatskog jezika, ukazuje na postepenu homogenizaciju diskursa, u kome Politika sve doslednije podržava politički kurs republičkog rukovodstva i sve oštrije kritikuje pokrajinske i savezne strukture. Posebno je uočljivo da se posle Osme sednice izveštavanje gotovo u potpunosti fokusira na albanski nacionalizam i rast separatističkih aktivnosti i iseljavanja, dok se pisanje o srpskom nacionalizmu marginalizuje. Analiza pokazuje da Politika sve jasnije zauzima politički angažovanu ulogu, podržavajući Miloševića i njegovu politiku.
Ideologija, prosveta i kultura na Omladinskim radnim akcijama izgradnje autoputa „Bratstvo i jedinstvo” 1958–1963.
Grujić Neva, III razred, Treća beogradska gimnazija
Mentor:
Hofman Ivan, Arhiv Jugoslavije
Tema rada je ideološko-politički i kulturno-prosvetni rad na Omladinskim radnim akcijama izgradnje autoputa „Bratstvo i jedinstvo” kroz južnu Srbiju i severnu Makedoniju u periodu od 1958. do 1963. godine. Istraživanje je zasnovano na građi iz Arhiva Jugoslavije. Rad prikazuje strukturu kulturnih i političkih delatnosti na radnim akcijama, kao i faktore koji su uticali na kvalitet i razvoj društvenog rada na trasi. Posebna pažnja je posvećena praćenju različitih formi kulturne i političke delatnosti u istraživanom periodu, a analiziran je i odnos same omladine prema ideologiji i kulturim delatnostima. Utvrđeno je da su ideologija i kultura bile jedne od primarnih delatnosti na radnim akcijama i da im je rukovodstvo radnih akcija posvećivalo posebnu pažnju, kao i da su različiti faktori uticali na promene i unapređivanje odnosa rada i kulturne delatnosti na trasi.
Južnoslovenski pevački savez: Muzika i ideologija (1924–1941)
Todorović Luka, III razred, Sedma beogradska gimnazija
Mentor:
Zorić Vukašin, IS Petnica
Tema istraživanja je rad Južnoslovenskog pevačkog saveza u periodu njegovog postojanja od 1924. do 1941. godine. Ova organizacija se naročito isticala na polju nacionalno-umetničkog rada, pa se istraživanje najviše bavi tim aspektom njegovog delovanja kroz prizmu kulturne politike Kraljevine SHS/Jugoslavije. Rad se zasniva na građi Istorijskog arhiva Beograda. Istraživanje analizira odnos države prema radu Saveza, a naročita pažnja je usmerena na odnos i sukob između Južnoslovenskog i Hrvatskog pevačkog saveza. Kroz to pitanje se istražuje način na koji su se nacionalni problemi sa kojima se suočavala Kraljevina odražavali na rad i aktivnost Saveza. Istraživanjem je utvrđeno da je uprkos ideološkoj podobnosti Savez bio uskraćen za adekvatno državno finansiranje, te da je opadanje njegove aktivnosti bio u vezi sa promenom državne nacionalne i kulturne politike sredinom 1930-ih godina.
Rad okružnog suda u Beogradu 1941–1944.
Bobot Luka, IV razred, Srednja škola “Kosta Cukić”, Beograd
Mentor:
Cvetković Aleksandar, Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu
Cilj rada je da prikaže kako je funkcionisao Okružni sud u Beogradu u periodu od 1941. do 1944. godine sa fokusom na odnos okupacionih vlasti prema ranijem pravnom sistemu i načinu na koji je dolazilo do promene zakona. Istraživanje se zasniva na arhivskoj građi fonda ,,Okružni sud u Beogradu za okrug beogradski 1918–1944“ Istorijskog arhiva Beograda i na pravnim aktima objavljenim u Službenom glasniku. Analiziran je niz dokumenata iz arhivskog fonda: presude, tužbeni zahtevi, dosijea, oglasi akcionarskih društva, zapisnici sa ročišta i advokatska punomoćja. Kroz istraživanje rada Okružnog suda rad se bavi i samom primenom zakona u okupiranoj Jugoslaviji. U celini koja se odnosi na primenu zakona u okupiranoj Jugoslaviji analiziran je odraz novonastalih istorijskih okolnosti na pravni sistem i nadležnost suda. Jedna od celina predočava problem koji je bio aktuelan i pre okupacije, a to je problem neujednačenog pravnog sistema u Kraljevini.
Delovanje Komunističke partije Jugoslavije u jugoistočnom Banatu 1919–1941.
Ljuboja Ilija, II razred, Gimnazija “Borislav Petrov Braca”, Vršac
Mentor:
Zorić Vukašin, IS Petnica
Rad se bavi analizom aktivnosti Komunističke partije Jugoslavije (KPJ) na teritoriji Vršca, Bele Crkve i okoline. Cilj je utvrđivanje šta je lokalna delatnost KPJ podrazumevala, kao i koliko je vlast bila efikasna u suzbijanju iste. Istraživanje je zasnovano na građi Istorijskog arhiva Bela Crkva i Gradskog muzeja Vršac. Istraživanjem se došlo do zaključka da je po završetku Prvog svetskog rata partijska organizacija bila slaba i direktno pod uticajem komunističkog pokreta u Rusiji i Mađarskoj. Od 1926. godine ponovo počinje da se formira ilegalna partijska mreža na ovim prostorima. Njena aktivnost nije značajno poremećena zavođenjem Šestojanuarske diktature, a vlasti počinju aktivno da gone lokalnu KPJ tek od druge polovine 1930-ih. Do tada se partijska mreža dovoljno raširila, pa je KPJ uživala značajnu podršku među stanovništvom i policija sve do početka Aprilskog rata nije uspela da je suzbije.
Repertoarska politika Gradskog amaterskog pozorišta Svetozarevo 1947–1962.
Bugarić Pavle, IV razred, Gimnazija “Sveti Sava”, Beograd
Mentor:
Zorić Vukašin, IS Petnica
Rad se bavi analizom repertoarske politike Gradskog amaterskog požorišta u Svetozarevu u periodu njegovog postojanja od 1947. do 1962. godine. Istraživanje je zasnovano na fondu „Gradsko amatersko pozorište Svetozarevu“ iz Istorijskog arhiva „Srednje Pomoravlje“ Jagodina. U istraživanju je analiziran odnos politike lokalnih vlasti, ali i šire kulturne politike socijalističke Jugoslavije na rad pozorišta. Rad ispituje pozorišni repertoar analizom zastupljenih tema i žanrova, kao i posećenost priredbama u samom pozorištu i na njegovim gostovanjima. Istraživanjem je utvrđeno da je postojala zavisnost repertoarske politike Pozorišta od raspoloženja lokalnih organa vlasti i društveno-političkih organizacija, koja se menjala u zavisnosti od širih trendova kulturne politike i odnosa prema autonomiji rada. Tako je u periodu od 1952. do 1954/55. godine uticaj viših instanci bio manje izražen, pa je izraženo prisustvo predstava stranog (zapadnog) autorstva, kao i povećan broj prikaznih drama, dok je u periodu 1947–1952. i 1956–1962. godine kontrola opštinskih organa vlasti i društveno-političkih organizacija bila daleko ispoljenija. Istraživanje se osvrće i na pitanje gašenja Pozorišta 1962. godine, a utvrđeno je da se ono ticalo finansijske isplativosti i širih trendova kulturne politike Jugoslavije.
