Geografija

Lana Kovačević, III razred, Šesta beogradska gimnazija

Mentor:
Krsmanović Petar, diplomirani geograf

Kao jedan od zagađenijih gradova u svetu, Beograd ima veliki problem sa kvalitetom vazduha. U ovom radu proučavan je uticaj klimatskih elemenata (atmosferskog pritiska, temperature vazduha, brzine vetra, relativne vlažnosti, napona vodene pare, insolacije i količine padavina) i parametara atmosferske stabilnosti (K indeks i TT indeks) na zagađujuće ćestice i gasove (PM2.5, PM10, prizemni ozon, azot-dioksid i sumpor-dioksid). Analizirani su dnevni podaci od početka 2021. do kraja 2023. godine uz korišćenje statističkih metoda, kao što su Pirsonov koeficijent korelacije i Studentov t-test za ocenu statističke značajnosti. Cilj istraživanja jeste da se utvrdi odnos između nivoa zagađenosti vazduha i meteoroloških uslova. Dobijeni rezultati pokazuju da atmosferske prilike utiču na zagađenje vazduha u Beogradu, pri čemu se uočavaju specifični obrasci u ponašanju zagađujućih materija u određenim situacijama. Prizemni ozon i PM2.5 čestice su se najviše menjali u skladu sa klimatskim elementima, dok je sumpor-dioksid najmanje reagovao na njihove promene. Najznačajniji uticaj atmosfere na kvalitet vazduha ogleda se u delovanju atmosferske stabilnosti. Kada je atmosfera stabilna ograničeno je vertikalno mešanje i dolazi do akumulacije zagađenja. Shodno tome, atmosferska stabilnost je ta koja najviše utiče na koncentracije azot-dioksida i sumpor-dioksida. Iznenađujuće je da koncentracije PM2.5 i PM10 imaju snažnije korelacije sa temperaturom i apsolutnom vlažnošću vazduha nego sa parametrima atmosferske stabilnosti. Ovo objašnjavamo većom aktivnošću individualnih ložišta kada su temperatura i apsolutna vlažnost vazduha niske (zimi), a ne direktnim atmosferskim uticajem. Najviše koncentracije prizemnog ozona javljaju se tokom leta, kada visoke temperature vazduha i intenzivno sunčevo zračenje podstiču njegovo stvaranje tokom fotohemijskog ciklusa. Korelacije nivoa zagađenja sa brzinom vetra, atmosferskim pritiskom i količinom padavina su slabe. 

Nikola Živković, II razred, Treća beogradska gimnazija

Mentor:
Đurović Luka, master prostorni planer

U ovom radu rađena je analiza saobraćajnih nesreća u beogradskoj opštini Rakovica za period od 2015. do 2024. godine, a glavni cilj istraživanja je bila identifikacija lokacija na kojima se nalaze takozvane „crne tačke“, odnosno mesta na kojima je bilo najviše saobraćajnih nesreća. Podaci o nesrećama i njihovim specifikacijama preuzeti su sa Portala otvorenih podataka Republike Srbije (data.gov.rs). Iz baze su preuzete koordinate, datum i vreme za sve saobraćajne nesreće u opštini. Pomoću koordinata je u programu QGIS napravljena karta koja prostorno prikazuje broj saobraćajnih nesreća po jedinici dužine saobraćajnice. Pored prostorne distribucije, u radu su analizarana i vremena odigravanja saobraćajnih nesreća u toku 24 časa i u toku godine, kao i korelacija između pojave poledice i magle i broja nesreća. Zaključak do kog su analize dovele je da se najveći broj nesreća desio u zoni veoma prometnih raskrsnica u naseljima Vidikovac, Labudovo i Petlovo brdo i Rakovica. Najveća učestalost nesreća se javlja na kraju radnog vremena između 15h i 17h i tokom meseca decembra. Datum kada se dogodilo najviše saobraćajnih nesreća je 29. decembar, dok su za deset godina zabeležene samo dve saobraćajne nesreće koje su se desile 7. januara, na Božić. Analiza je pokazala da broj nesreća raste kada je prisutna magla, ali ova korelacija nije statistički značajna. Sa druge strane, pojava poledice ne dovodi do povećanja broja nesreća, već se tokom dana sa poledicom javlja statistički značajno manji broj nesreća. Poželjno bi bilo razmotriti mere za poboljšanje bezbednosti saobraćaja u ovoj gradskoj opštini u zonama “crnih tačaka”.

Arsenije Đurković, III razred, Četvrta Beogradska gimanzija

Mentor:
Vuk Bulatović

Slovaci su zapadnoslovenski narod, koji pretežno živi u Slovačkoj, a osim u Slovačkoj, žive i u Češkoj, Srbiji, Mađarskoj, Austriji i Hrvatskoj. Po popisu iz 2022. godine na teritoriji Republike Srbije ukupno je bilo 41730 Slovaka. Cilj ovog istraživanja je da se utvrde demografske karakteristike Slovaka u Srbiji. Za prikupljanje podataka korišćena je anketa, koja sadrži 30-40 pitanja različite strukture (demografska, socioekonomska i kulturološka). U anketi je učestvovalo 73 ispitanika uzrasta od 15 do 70 godina, koji su pripadnici slovačke nacionalne manjine. Žene čine 78% ispitanika, dok ostatak čine muškarci, a kada je u pitanju obrazovanje, ispitanici su većinski fakultetski obrazovani. Za analizu rezultata ankete korišćeni su t-testovi, ANOVA analiza i Pirsonov indeks korelacije. Primećeno je da Slovaci koji imaju visoko obrazovanje su uglavnom živeli i završavali fakultete u Slovačkoj (r = 0.61, p>0.05). Još jedna pravilnost koja je uočena jeste da Slovaci koji su duže živeli u Slovačkoj, su doživljavali veću diskriminaciju. Analiza je potvrdila da postoje značajne razlike u odgovorima muškaraca i žena na pojedina pitanja, npr. muškarci su zadovoljniji kulturnim sadržajem na slovačkom, zadovoljniji su društvenim životom u Srbiji od žena, dok su Slovakinje imale više iskustva sa diskriminacijom i u Slovačkoj i u Srbiji u odnosu na muškarce. ANOVA analiza je pokazala da postoji statistički značajna razlika između odgovora po uzrasnim kategorijama i stepenu obrazovanja, npr. kada je u pitanju društveni život u Srbiji, mlađi ispitanici su dosta zadovoljniji nego stariji ispitanici, ili kada je reč o tome na kom jeziku ispitanici prate televiziju (što je populacija starija, to više prate televiziju na slovačkom jeziku). Značaj ovog istraživanja je da se stvori realna slika položaja slovačke nacionalne manjine u Srbiji i njihovom svakodnevnom životu, što bi moglo poslužiti kao osnova za poboljšavanje uslova života i podrške ove manjine.